To τέλος του κρατισμού πλησιάζει

5:37 μ.μ. 0 Comments

Αφορμή για το σημερινό άρθρο είναι η έρευνα «Η επιχειρηματικότητα μέσα από τα μάτια των νέων: κάτι αλλάζει» με την συνεργασία των ΕΥ, Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Endeavor Greece και Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου.


Η έννοια του κρατισμού είναι μια έννοια συνώνυμη με τη συγκεντρωτική διοίκηση. Σε ένα καθεστώς συγκεντρωτικής διοίκησης το κράτος είναι μεγάλο και αναλαμβάνει τον ρόλο του εγγυητή της κοινωνικής, αλλά και της οικονομικής ανάπτυξης. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας, των νέων ιδεών και της καινοτομίας περιορίζεται σε αυτά που μπορεί να πετύχει το κράτος. Οι πολίτες δεν έχουν  απόλυτη ελευθερία κινήσεων, αλλά ακόμα και όταν την έχουν, το κράτος αποδεικνύεται εμπόδιο. Το μοντέλο αυτό το γνωρίσαμε στην Ελλάδα μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας από τη δικτατορία και είναι ένας από τους σημαντικότερους λόγους της σημερινής μας παρακμής.

του Σπύρου Καφτάνη


Η ηγεμονία του κρατισμού στην Ελλάδα, ξεκινάει το 1981 με την έλευση του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Με την ευρωπαϊκή ένωση να είναι ένας αρκετά γενναιόδωρος χρηματοδότης, η τότε κυβέρνηση μπορούσε πολύ εύκολα να μοιράζει λεφτά στον λαό, ικανοποιώντας τον σοσιαλιστικό της προσανατολισμό και κάνοντας τον λαό να τους κρατάει στην εξουσία για πολλά χρόνια ακόμα. Η ιδέες που επικρατούσαν στους νέους εκείνες τις δεκαετίες ήταν αρκετά αναμενόμενες. Κανείς δεν ήθελε να πάρει το ρίσκο της επιχειρηματικότητας. Πέρα από τους βασικούς και κοινούς σε όλες τις εποχές κινδύνους της επιχειρηματικότητας, υπήρχε το εμπόδιο του κράτους, δηλαδή η γραφειοκρατία και οι υψηλοί φόροι. Το κράτος δεν σε ενθάρρυνε να επιχειρήσεις. Αντίθετα σου έδινε την εύκολη λύση: το δημόσιο. Το όνειρο των νέων ήταν να τελειώσουν το πανεπιστήμιο και να βρουν μια καλή θέση στο δημόσιο. Ένα δημόσιο πελατειακό και αντιπαραγωγικό. 

Έτσι λοιπόν ο Έλληνας σταμάτησε να παράγει και να επιχειρεί. Απέκτησε ένα ωραίο γραφείο, στο οποίο δεν υπήρχε συνήθως κάποιο αφεντικό να τον ελέγχει. Χωρίς τον κίνδυνο απόλυσης ή το κίνητρο για μεγαλύτερες απολαβές, ο μέσος δημόσιος υπάλληλος έγινε πλήρως αντιπαραγωγικός. Σε συνδυασμό μάλιστα και με τον μεγάλο αριθμό των υπαλλήλων ακόμα και παραγωγικός να ήταν κάποιος, αναγκαστικά υποαπασχολούταν.  Από την άλλη μεριά, αυτοί που έπαιρναν το ρίσκο της επιχειρηματικότητας και κινούσαν την οικονομία, ένιωθαν ευλόγως κορόιδα. Η έλλειψη ιδιωτών στη χώρα ήταν ο κυριότερος λόγος της ραγδαίας αύξησης των εισαγωγών, μιας και δεν υπήρχε κανείς εδώ για να παράξει πλούτο.



Οι ιδέες αυτές ρίζωσαν βαθιά στον Έλληνα. Δεν ήθελε και πολύ. Δε νομίζω ότι, ακόμα και σήμερα, πολλοί θα διάλεγαν τον δύσκολο δρόμο, όταν κάποιος σου προσφέρει απλόχερο έναν πολύ ευκολότερο. Η ζωή όμως δε λειτουργεί έτσι. Ένας κόσμος όπου κανείς δε δουλεύει, αλλά όλοι μοιράζονται τον διαθέσιμο πλούτο θα οδηγούνταν αργά ή γρήγορα στη καταστροφή. Και δεν ήταν δύσκολο να δει κάποιος ότι η καταστροφή ήταν κοντά. Παρ' όλα αυτά, το πάθος με το οποίο ο λαός ήθελε το εύκολο χρήμα, έκανε ακόμα και δεξιά/φιλελεύθερα κόμματα, τα οποία έχουν εντελώς διαφορετική ιδεολογία από αυτή του κρατισμού, όχι μόνο να μην βγουν και να εξηγήσουν τη κατάσταση στον κόσμο, αλλά να συνεχίσουν και αυτοί τις ίδιες πολιτικές όταν βρέθηκαν στην εξουσία. Βλέπετε, οι πολιτικοί δεν είναι κάτι διαφορετικό από τον λαό. Ήταν και αυτοί, ως μέρος του λαού, θαμπωμένοι από το εύκολο χρήμα. Και δυστυχώς, οι ιδεολογίες, οι αρχές και οι αξίες, πάνε περίπατο για λίγες χιλιάδες άκοπα, ζεστά ευρώ. 

Ήταν λοιπόν αναπόφευκτο να μάθουμε με τον δύσκολο δρόμο. Τη στιγμή που όλες οι υπόλοιπες χώρες τις Ευρώπης, αξιοποιούσαν τα φτηνά δανεικά για να δημιουργήσουν επιχειρήσεις, για να φέρουν νέα κεφάλαια και για να κάνουν τον λαό τους παραγωγικό, εμείς επενδύαμε στην porsche. Ήμασταν λοιπόν καταδικασμένοι να μάθουμε με τον δύσκολο τρόπο. Η χώρα χρεοκόπησε στα χέρια αυτών που ξεκίνησαν το πάρτι και ήρθε η ώρα να καταλάβουμε τα λάθη μας και να μάθουμε από αυτά. Τα κόμματα του λεγόμενου παλαιού πολιτικού συστήματος (ΠΑΣΟΚ και ΝΔ) κατάλαβαν πως πρέπει να γίνει αλλαγή πολιτικής και να αφήσουμε πίσω μας τον κρατισμό. Μετά το πρώτο ατυχές μνημόνιο, το οποίο όχι μόνο προσανατολιζόταν στους φόρους κατά πολύ μεγάλο ποσοστό, αλλά δεν εφαρμόστηκε ποτέ σωστά, το κόμματα αυτά έδειξαν ωριμότητα. Κατάλαβαν το προφανές. Ότι η ανάπτυξη θα έρθει μόνο όταν κάνουμε τον λαό να παράξει ξανά. 

Η εξέλιξη όμως δεν ήταν τόσο ευχάριστη. Η ακύρωση του αιώνιου βολέματος και του εύκολου χρήματος, σε συνδυασμό με τη μείωση του βιοτικού επιπέδου εξαιτίας των σκληρών, αλλά αναγκαστικών (έτσι όπως τα είχαμε κάνει) μέτρων των μνημονίων δεν άρεσε τον λαό. Ο λαός ζήτησε "εύκολα λεφτά εδώ και τώρα" και το όραμά τους βρήκε στέγη στο πρόσωπο του νέου τους ηγέτη, Αλέξη Τσίπρα. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έταξε απλώς τα πάντα στους πάντες. Το νόημα της συνεχούς εκλογής του ήταν πολύ πιο βαθύ. Ο λαός είδε στον ΣΥΡΙΖΑ, αυτό που είχε δει το '81 στο ΠΑΣΟΚ. Αυτό που οι άλλοι πήγαιναν να του στερήσουν. Το δράμα της χώρας από τη μέρα της εκλογής του ΣΥΡΙΖΑ είναι γνωστό και δεν είναι σκοπός αυτού του άρθρου. 



Το ιστορικό αυτό, αποδεικνύει το πόσο αναγκαίο είναι να αλλάξουμε. Πρέπει να πάψουμε να θεωρούμε αυτόν που παράγει, εχθρό μας. Πρέπει να γίνουμε δημιουργικοί να υλοποιήσουμε τις καινοτόμες ιδέες μας. Και το κράτος πρέπει απλά να βοηθάει αυτόν που πάει να επιχειρήσει, γιατί μόνο αυτός μπορεί να φέρει πλούτο στη χώρα. Μπορεί οι γερασμένες ιδέες περί κρατισμού να υπάρχουν ακόμα διάχυτες στην κοινωνία, όμως κάτι αλλάξει. Σύμφωνα λοιπόν με την έρευνα που αναφέρθηκε στην αρχή, οι φοιτητές λένε "ναι" στην επιχειρηματικότητα. 

Ο πόλεμος της άκρας αριστεράς στα πανεπιστήμια δε φαίνεται να πιάνει τόπο, μιας και το 81% των ερωτηθέντων εμφανίζονται θετικοί με την επιχειρηματικότητα ως προοπτική.  Εστιασμένο στη χρήση της τεχνολογίας, στην καινοτομία και την εξωστρέφεια, και με έμφαση σε τομείς που αξιοποιούν πλεονεκτήματα της χώρας, το προφίλ των πιθανών επιχειρηματικών εγχειρημάτων έρχεται σε αντίθεση με το μέχρι σήμερα εσωστρεφές μοντέλο ανάπτυξης. 

Η παραδοσιακή κυριαρχία της εστίασης φαίνεται για πρώτη φορά να αμφισβητείται από την επερχόμενη γενιά επιχειρηματιών.


Οι νέοι σε ποσοστό 66% προβάλλουν τη δημιουργικότητα και σε ποσοστό 46% τη διάθεση για ανεξαρτησία – και όχι την έλλειψη εναλλακτικών – ως τα κύρια κίνητρα επιχειρηματικής δραστηριοποίησης. Ενώ παραμένει ισχυρός ο φόβος αποτυχίας, θεωρείται πλέον ευκαιρία για μάθηση.

Παρότι το 77% συμμετέχει σε κάποιο βαθμό σε τουλάχιστον μια δράση επιχειρηματικότητας, όπως ενημερωτικές εκδηλώσεις και μαθήματα επιχειρηματικότητας, οι φοιτητές σε ποσοστό 78% θεωρούν ότι το Πανεπιστήμιο δεν τους προετοιμάζει επαρκώς για ένα επιχειρηματικό ξεκίνημα:

Ζητούν στενότερη επαφή με την αγορά εργασίας, οργανωμένη πρακτική άσκηση σε εταιρείες ώριμες αλλά και startup, προγράμματα προσομοίωσης επιχειρηματικής δραστηριότητας, συχνότερες συναντήσεις με πραγματικά επιτυχημένους επιχειρηματίες. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία, τα αιτήματα των φοιτητών δε συνεπάγονται οικονομική επιβάρυνση του κράτους, αλλά «άνοιγμα» προς τον κόσμο των υγιών επιχειρηματικών προτύπων. Οι νέοι ζητούν πρακτική γνώση και πραγματική εικόνα της αγοράς, και όχι προγράμματα βασισμένα στη θεωρία.




Σε ό,τι αφορά στο σημερινό περιβάλλον, οι Έλληνες σπουδαστές (78%) θεωρούν το κράτος λίγο έως καθόλου φιλικό προς την επιχειρηματικότητα. Ωστόσο, σε αντίθεση με τις μέχρι σήμερα επικρατούσες αντιλήψεις, ζητούν από το κράτος έμφαση στις μεταρρυθμίσεις και την εμπέδωση κλίματος σταθερότητας, και λιγότερο άμεσες οικονομικές ενισχύσεις. Ενώ το χρηματοδοτικό αναδεικνύεται ως το σημαντικότερο εμπόδιο για την έναρξη μιας επιχείρησης, οι φοιτητές δεν προσβλέπουν σε άμεση χρηματοδότηση από το κράτος.


Το μέλλον φαίνεται αρκετά αισιόδοξο. Σαν νέα γενιά, ερχόμαστε καταιγιστικά να απεμπολίσουμε κάθε είδους σαπίλα που προέρχεται από τον κρατισμό και την άκρα αριστερά. Είναι ώρα να περιθωριοποιήσουμε αυτούς που έχουν κάνει το άραγμα τρόπο ζωής και να γίνουμε παραγωγικοί και δημιουργικοί.
Μόνο έτσι θα γεμίσουμε τον εαυτό μας και μόνο έτσι θα γίνουμε μια κανονική χώρα του δυτικού κόσμου.

To be creative means to be in love with life

0 σχόλια: